Jan Gruszczyński
Biografia
Jan Gruszczyński urodził się 12 czerwca 1913 roku w Kozienicach. W młodości, jako uczeń czwartej klasy Państwowej Szkoły Techniczno-Kolejowej w Radomiu, wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK). W latach 30. pełnił funkcję sekretarza międzyszkolnego komitetu KZMP w Radomiu, a także wstąpił do Komunistycznej Partii Polski (KPP). Szybko awansował, zostając członkiem Komitetu Dzielnicowego KZMP.
8 czerwca 1933 roku został aresztowany, a 7 kwietnia 1934 roku skazany przez Sąd Okręgowy w Radomiu na 2 lata więzienia i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. W radomskim więzieniu pełnił funkcję członka zarządu, a następnie starosty komuny więziennej. Po zwolnieniu 9 czerwca 1935 roku kontynuował działalność w KZMP i KPP. W 1936 roku wyjechał do Warszawy, gdzie podjął pracę w fabryce tubek metalowych "Staniola". Podczas strajku okupacyjnego został wybrany do komitetu strajkowego, co przyczyniło się do jego zwolnienia. Później znalazł zatrudnienie w firmie francuskiej "Arnoud".
W 1939 roku przedostał się do ZSRR, gdzie pracował jako elektryk w Magnitogorsku. Latem 1941 roku został wezwany do Moskwy i skierowany na specjalny kurs przy uczelni Komitetu Wykonawczego Międzynarodówki Komunistycznej w Puszkino, a następnie w Kusznarenkowie w Baszkirii. Po ukończeniu kursu wszedł w skład drugiej Grupy Inicjatywnej PPR.
W nocy z 19 na 20 maja 1942 roku wylądował na spadochronie w rejonie Kozienic. Udał się do rodziny w Kozienicach, a następnie do Warszawy, gdzie za pośrednictwem siostry Stefanii skontaktował się z przedstawicielami KC PPR: Małgorzatą Fornalską i Pawłem Finderem. Kierownictwo centralne powierzyło mu zadanie organizowania PPR i Gwardii Ludowej w Okręgu Radomsko-Kieleckim. Gruszczyński bezzwłocznie przystąpił do tworzenia kół i instancji PPR oraz grup GL na Kielecczyźnie. W 1942 roku był członkiem Komitetu Okręgowego PPR Radomsko-Kieleckiego, a w 1943 roku członkiem Komitetu Obwodowego PPR. Przekazywał meldunki KC PPR ze stacji nadawczo-odbiorczej, którą ulokował we wsi Borki koło Kozienic.
Na przełomie 1943 i 1944 roku był współorganizatorem Miejskiej Rady Narodowej w Radomiu oraz szeregu rad powiatowych na Kielecczyźnie i w Radomskiem. Podczas jednego z zebrań założycielskich nowego komitetu PPR w miejscowości Halinów pod Radomiem, dwóch uczestników związanych z wywiadem NSZ - Boryczko i Koryciński - otworzyło ogień do zebranych, zabijając na miejscu Gruszczyńskiego i Bolesława Skowrońskiego. Historiografia PRL, nie znając szczegółów tych wydarzeń, przypisywała rozbicie zebrania w Halinowie gestapo.