Zygmunt Przepałkowski

Rotmistrz Wojska Polskiego, urzędnik administracji państwowej, starosta
17.04.1893 30.11.-0001 Kozienice

Biografia

Zygmunt Przepałkowski, ps. "Młot", urodził się 17 kwietnia 1893 w Kozienicach. Był synem Stanisława, inżyniera Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, i Marii ze Świętalskich. Lata szkolne spędził w Radomiu, a następnie uczył się w Szkole Technicznej Wawelberga i Rotwanda w Warszawie. Podjął studia politechniczne w Liège w Belgii, gdzie działał w Związku Walki Czynnej i w oddziale Związku Strzeleckiego. Na przełomie 1913/1914 odbywał przeszkolenia strzeleckie na polskich obszarach.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Od 2 sierpnia 1914 służył w Pierwszej Kompanii Kadrowej, z którą ruszył na front 6 sierpnia jako sekcyjny 2. plutonu. W połowie sierpnia 1914 wszedł w skład oddziału płk. Władysława Beliny-Prażmowskiego. Był kilkakrotnie ranny, w tym ciężko w bitwie pod Kostiuchnówką na początku lipca 1916. W Legionach był wachmistrzem 4., potem 2. szwadronu 1. pułku ułanów. W 1917 ukończył kawaleryjski kurs oficerski w Ostrołęce. Po kryzysie przysięgowym został internowany w Szczypiornie, a po zwolnieniu działał w Polskiej Organizacji Wojskowej.

U kresu wojny został przyjęty do Wojska Polskiego i zweryfikowany w stopniu podporucznika kawalerii. W 1918 zgłosił się do powstającej w Lubelskiem konnicy, walczył w szeregach 7. pułku Ułanów Lubelskich w Małopolsce Wschodniej, a w kwietniu 1918 został ponownie ranny podczas ataku na Baranowicze. W sierpniu 1919 został przeniesiony do rezerwy i mianowany komendantem Policji Państwowej na obszarze powiatu siedleckiego, kierując równocześnie ekspozyturą Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 został ponownie zmobilizowany do 7. pułku i brał udział w kontrofensywie znad Wieprza, kończąc kampanię w Lidzie. Po wojnie stacjonował w Mińsku Mazowieckim. Awansowany do stopnia rotmistrza kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923 był oficerem zawodowym 24. pułku ułanów w Kraśniku, a w 1924 przeniesiony w stan nieczynny jako formalnie przydzielony do 7. pułku ułanów, pełniąc służbę przy Komendancie w Sulejówku. W 1926 przeniesiony do 26. pułku Ułanów Wielkopolskich w Baranowiczach. W stan spoczynku został przeniesiony 10 marca 1927.

Od 1927 pracował w administracji państwowej. Był starostą powiatu makowskiego w Makowie Mazowieckim, następnie starostą powiatu baranowickiego (od 11 września 1929), później starostą powiatu wilejskiego (1932-1934), naczelnikiem wydziału w zarządzie miejskim Warszawy, a od 1936 starostą powiatu przasnyskiego w Przasnyszu. Działał społecznie, pełniąc funkcję prezesa Związku Legionistów w Wilejce i Przasnyszu oraz Wileńskiej Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny.

Jego żoną została Hanna Sowińska, z którą miał syna Adama i córkę Jadwigę (po mężu Fęglerska).

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez Sowietów koło miejscowości Mirogoszcza Mała na Wołyniu. Był przetrzymywany w więzieniach w Dubnie i Łucku, a następnie w obozie dla jeńców polskich w Kozielsku, skąd wysłał dwa listy do rodziny - ostatni nosi datę 16 lutego 1940. Zginął w lesie katyńskim - na wiosnę 1940 został wywieziony w transporcie z Kozielska do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy NKWD na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. 28 lipca 2000 został pochowany na terenie późniejszego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Był odznaczony m.in. Krzyżem Niepodległości (12 marca 1931), Krzyżem Walecznych (czterokrotnie), Złotym Krzyżem Zasługi, Srebrnym Krzyżem Zasługi (12 kwietnia 1929), Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Odznaką „Za wierną służbę” i Odznaką pamiątkową 1 Kompanii Kadrowej.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia majora. W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” Zygmuntowi Przepałkowskiemu poświęcono Dęby Pamięci w Ostródzie i Przasnyszu. W Przasnyszu ustanowiono ulicę Zygmunta Młot-Przepałkowskiego.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Rotmistrz Wojska Polskiego, odznaczony Krzyżem Niepodległości, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi
Uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, członek Legionów Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej
Starosta powiatów makowskiego, baranowickiego, wilejskiego i przasnyskiego
Pośmiertnie awansowany na majora (2007)
Uhonorowany Dębami Pamięci w Ostródzie i Przasnyszu

Ciekawostki

Był synem inżyniera Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i Marii ze Świętalskich
W czasie I wojny światowej służył w Pierwszej Kompanii Kadrowej, która 6 sierpnia 1914 wyruszyła z Krakowa
Pośmiertnie otrzymał awans na majora decyzją Ministra Obrony Narodowej 5 października 2007

Udostępnij